Shura Güç Dönüşüm Merkezi Yöneticisi Alkım Bağ Güllü, Bloomberg HT yayınına katılarak, Türkiye’nin güç dönüşümü karnesi, yapılması gereken yatırım ölçüsü, atılacak adımlar konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Alkım Bağ Güllü’nün verdiği bilgiler ve dikkat çektiği noktalar özetle şöyle;
10 yıl evvel Türkiye’de heyeti güç 64 gigawatt, şurası gücümüzün yüzde 40’ını, elektrik üretimimizin de yüzde 29’unu o vakit yenilenebilir güç kaynaklarımızdan sağlıyormuşuz. Fakat yüklü olarak hidroelektrik santralleri baskın, güneş aslında sistemde yok, rüzgarın da hissesi yalnızca yüzde 3.
Bugün 2023 yılına geldiğimizde Kasım ayı datalarına nazaran bizim konseyi gücümüz 106 gigawatta ulaştı yani bu 10 senede konseyi gücümüz yüzde 66 artmış, elektrik üretimimiz yüzde 36 artmış. Son 10 senede elektrik üretiminde talep artışı da çok fazla. Heyeti gücümüzün bugün yüzde 56’sını ve elektrik üretimimizin de yüzde 46’sını yenilenebilir güç kaynaklarından sağlıyoruz. Tabiki bu kıymetli bir muvaffakiyet.
Özellikle son 10 yılda rüzgar ve güneş güç kaynaklarını arttırabildik ve aslında bunlar maliyetler yüksekken gerçekleşen yatırımlar sayesinde oldu. Burada aslında değerli olan YEKDEM dolar bazlı alım garantisi sağlayarak çok süratli yatırımlarla bu başarıyı sağladık. O vakit tabi memleketler arası makro ekonomik ortamda daha elverişliydi.
“2023 yılında biraz düşüş oldu”
Biz 2023 yılında 2,5 gigawattlık bir ek şurası güç eklemesi yapmışız sisteme, aslında biraz düşüş var. Bunun nedenlerinden biri 2022 yılı ortasında destekleme düzeneği bitti, Türk lirası bazlı farklı bir yeni bir YEKDEM var. Hasebiyle yatırımlarda bir yavaşlama görüyoruz lakin sevindirici olan kısım bu 2,5 gigawattın tümünün yenilenebilir güç kaynaklarından oluşması ve bunun da büyük bir kısmı güneşten oluşuyor. Rüzgarda maalesef çok makus bir yıl oldu, 2023’te yalnızca 300 megawattlık yatırım yapabilmişiz. Münasebetiyle biraz telaş verici bir durum bu bunun gerisinde yatan nedenlerin düzgünce tahlil edilmesi gerekiyor.
Bizim bir net sıfır amacımız var, bununla ilgili yayınlanan yeni maksatlar var. Tabi burada güç dönüşümü çok kıymetli. Bizim Türkiye olarak çok yüksek bir rüzgar ve güneş kapasitemiz var ve bunu da kıymetlendirmemiz lazım.
“Kurulu gücün 5 katına çıkması gerekiyor”
Bizim bugün 12 gigawattlık bir rüzgar şurası gücümüz var. Bunu 2035 yılında 30 gigawatta çıkarmamız gerekiyor bunun 5 gigawattı deniz üstü olacak. Güneş gücü de bugün yaklaşık 11 gigawattlık heyeti gücümüzün var, bunu da 53 gigawattlara çıkarmamız gerekiyor. Yani biz rüzgar yatırımlarımızı 2035’e kadar 3 katına, güneş gücü şurası gücümüzü de 5 katına çıkarmamız gereken bir periyoda gidiyoruz. Yatırımların tam bilakis hızlanması gereken kritik bir periyoda girdiğimizi söyleyebilirim. Bu manada kesinlikle yenilenebilir güç yatırımlarını hızlandıracak uygulamaların yapılması lazım.
Bütün kalkınma planlarında yeşil ve dijital dönüşüm odak noktasında. 2023 yılında Türkiye’nin orta vadeli maksatları ortaya kondu. 2024’te artık ayrıntılı aksiyon planlarının hazırlanması gerekiyor yani biz o maksatlara nasıl ulaşacağız. Destekleyici siyasetlerin uygulamaya geçmesi, mevzuat ve piyasa düzenlemelerinin yapılması kıymetli olacak. Tabiki yatırımların yapılması çok değerli olacak.
“Bugüne kadar yapılan yatırım ölçüsü 44 milyar dolar”
Biz son 20 senede yenilenebilir güç kaynakları için 44 milyar dolarlık bir yatırım yapmışız ve bunun yüzde 85’i de son 10 senede yapılmış. Dünya Bankası, EBRD üzere milletlerarası kuruluşlar takviye verdi ancak 2022 yılından itibaren farklı bir periyoda girdik. Hem global hem de Türkiye’nin kendi ekonomik şartları da zorlaştı, tabi finansman çok çok değerli olacak yeşil finansman var ve Türkiye Dünya’da bulunan bu finansman kaynaklarının binde beşine gereksinimi var. Biz uygun siyasetlerle bir yeşil finansman stratejisi geliştirerek bu finansmanı çekebilmemiz mümkün.
Bizim yıllık yalnızca yenilenebilir güç yatırımları için 5-6 milyar dolarlık yatırıma gereksinimimiz var. Yalnızca elektrik bölümünün karbonsuzlaşması için yılda 15 milyar dolar bir yatırım gerekiyor bunun içinde şebeke yatırımları da var zira altyapıyı da hazır hale getirmek lazım. Hasebiyle çok önemli yatırım muhtaçlığı var. Burada değerli olan milletlerarası kaynakları Türkiye’ye çekmek olacak. Yeşil tahviller var, sermaye teşebbüsleri var, fonlar var bunların hepsi yatırımlara dayanak verebilir. Türkiye’nin bu opsiyonları da değerlendirmesi ve önünü açması gerekiyor.
